Co oznacza „cechy szczególne osoby, której dane dotyczą” w analizie ryzyka?

 

W analizie ryzyka (np. przy ocenie skutków dla ochrony danych – DPIA lub ogólnej analizie ryzyka przetwarzania) okoliczności zdarzenia obejmują m.in. to, kim jest osoba, której dane przetwarzamy, i jakie cechy mogą wpływać na podatność tej osoby na skutki naruszenia.

Innymi słowy: nie każde naruszenie danych jest tak samo poważne — jego waga zależy od tego, kogo dotyczy.

---

🔍 Przykłady „cech szczególnych” osoby, których należy szukać

1. Wiek

• Dane dzieci i młodzieży są szczególnie chronione (motyw 38 RODO).
  Przykład: wyciek danych uczniów szkoły jest bardziej ryzykowny niż dorosłych pracowników urzędu.
• Osoby starsze mogą mieć trudności z oceną konsekwencji czy dochodzeniem swoich praw.

---

2. Stan zdrowia lub sytuacja życiowa

• Dane osób chorych, z niepełnosprawnościami, uzależnionych czy w kryzysie życiowym (np. ofiary przemocy, osoby bezdomne) – ujawnienie informacji o nich może prowadzić do stygmatyzacji, wykluczenia lub szkód emocjonalnych.

---

3. Pozycja społeczna i zależność od administratora

• Osoby zależne od administratora, np. pracownicy wobec pracodawcy, uczniowie wobec szkoły, pacjenci wobec placówki medycznej.
  → Ryzyko naruszenia ich praw może być większe, bo boją się sprzeciwić lub nie mają realnej kontroli nad danymi.

---

4. Szczególna ekspozycja publiczna

• Osoby publiczne (np. politycy, celebryci, lokalni działacze) — ich dane mogą być bardziej atrakcyjne dla osób trzecich.
• Ale też odwrotnie: osoby anonimowe, które nie oczekują publikacji danych — ujawnienie ich danych może być dla nich bardziej dotkliwe.

---

5. Sytuacja ekonomiczna

• Dane osób o trudnej sytuacji finansowej (np. dłużników, beneficjentów pomocy społecznej) mogą prowadzić do wykluczenia finansowego, utraty reputacji czy wykorzystania przez oszustów.

---

6. Przynależność do grup wrażliwych

• Dane osób należących do grup mniejszościowych, etnicznych, religijnych, politycznych czy seksualnych — ujawnienie może prowadzić do dyskryminacji lub przemocy.

---

⚖️ Dlaczego to ważne?

Analiza ryzyka zgodnie z RODO nie kończy się na rodzaju danych (np. PESEL, adres, zdrowie), ale musi też uwzględniać kontekst ich przetwarzania i charakterystykę osoby, której dotyczą.

Te cechy wpływają na:

• prawdopodobieństwo wystąpienia szkody,
• jej potencjalną wagę,
• i w konsekwencji – ocenę poziomu ryzyka.

---

📋 Przykład praktyczny

Załóżmy, że dochodzi do wycieku imion, nazwisk i adresów e-mail:

• Jeśli dotyczy to klientów sklepu internetowego – ryzyko może być niskie.
• Jeśli dotyczy to ofiar przemocy domowej korzystających z pomocy fundacji – ryzyko będzie bardzo wysokie, nawet jeśli dane wydają się „niegroźne”.

---

✅ Jak uwzględnić w analizie

W arkuszu lub narzędziu do analizy ryzyka można uwzględnić to kryterium np. w formie pytania:

„Czy osoby, których dane dotyczą, należą do grupy szczególnie narażonej na negatywne skutki naruszenia?”
Z oceną:

• ❌ Nie – brak cech szczególnych
• ⚠️ Tak, częściowo – umiarkowane ryzyko
• 🚨 Tak, w pełni – wysokie ryzyko, wymagane dodatkowe zabezpieczenia

---